بررسی مشکلات جامعه علوم آزمایشگاهی و بحث های علمی مربوطه با دانشجویان و کارمندان
یکی از نگرانیهای عمده در دوران بارداری بی اطلاعی از وضعیت سلامت جنین در حین دوره ۹ ماهه بارداری میباشد که به کمک مراقبتهای دوران بارداری و انجام تستهای مورد نیاز تلاش برای به حد اقل رساندن این نگرانیها شده است. از جمله برای بررسی وضعیت جنین از نظر ابتلا به ناهنجاری های کروموزومی تستهایی وجود دارد که در ۳ ماهه اول و دوم بارداری انجام میشود و ریسک ابتلا جنین را به اینگونه ناهنجاریها مشخص میکند که البته ماهیت تستها در سه ماهه اول و دوم بارداری متفاوت میباشد. این مطلب به بررسی تست تریپل Triple Test که در دوران 3 ماهه دوم بارداری انجام میشود میپردازد.

تریپل تست یک تست ترکیبی از اندازه گیری 3 هورمون مهم تولید شده در این دوران میباشد که در هفته 20-15 حاملگی بنا به درخواست پزشک انجام شده و ریسک ابتلا جنین را به تریزومی 21و 18 و ناهنجاریهای لوله جنینی از جمله انسفالوپاتی را به طور آماری اندازه گیری میکند. برای تفسیر بهتر نتایج تست علاوه بر اندازه گیری پارامترهای 3 گانه نیاز به دانستن سن مادر، وزن مادر هنگام نمونه گیری و ناراحتیهای بالینی مادر از جمله دیابت میباشد.

مارکرهای مورد اندازه گیری در تریپل تست:

1- الفا فیتو پروتئین AFP: این هورمون توسط کبد جنین تولید شده و از طریق جفت وارد خون مادر میشود همچنین این هورمون وارد مایع امنیوتیک نیز میشود. میزان این هورمون تا هفته 12 حاملگی افزایش یافته و پس از آن شروع به کاهش تدریجی تا هنگام تولد مینماید.

2- B-Hcg: این هورمون مهمترین هورمون تولید شده در هنگام بارداری میباشد که توسط جفت ترشح شده و وارد خون مادر میگردد. این هورمون کمک به ترشح پروژسترون منماید و باعث حفظ جنین میگردد. میزان این هورمون در 3 ماهه اول بارداری افزایش یافته و پس از آن شروع به کاهش تدریجی نموده به طوریکه در هنگام تولد میزان این هورمون کمتر از 10% میباشد.

3- استریول آزاد Free Estriol: استریول نیز یکی از انواع استروژنها بوده که توسط کبد و غده آدرنال جنین و جفت تولید شده و وارد خون مادر میگردد. میزان این هورمون در حدود هفته 8 افزایش یافته و بعد از آن تا موقع تولد به تدیج افزایش میابد.

* اخیرا نیز به مجموع فاکتورهای فوق فاکتور جدیدی به نام Inhibin A اضافه شده است که باعث افزایش حساسیت و دقت تست میشود و تحت عنوان Quad Screen درخواست میشود. Inhibin A یک پروتئین دیمر تولید شده توسط جفت میباشد که در هفته 17-14 کاهش یافته و بعد از آن مجددا افزایش میابد.

تغییرات فاکتورهای ترپل تست در ناهنجاریها:

1- در تریزومی 21 ( سندرم داون ): در این اختلال میزان AFP و Free Estriol کاهش یافته و در مقابل میزان Hcgو Inhibin A افزایش میابد.

2- تریزومی 18: در این اختلال میزان Hcg و Free estriol کاهش یافته و میزان AFP متغیر میباشد.

3- اختلال نقص لوله های عصبی باز: در این مورد نیز میزان AFP افزایش قابل توجهی پیدا میکند.

تفسیر نتایج: نتایج تست همانطور که گفته شد با توجه به وضعیت بالینی مادر، سن دقیق بارداری، وزن مادر در هنگام نمونه گیری، تفسیر میشود. باید توجه شود که در صورت وارد نمودن اطلاعات غلط نتایج نادرستی نیز حاصل میشود. در نهایت بر اساس نتایج تست و اطلاعات وارد شده نموداری رسم میشود که بر اساس این نمودار فرد در محدوده نرمال بر اساس سن و یا خارج از این محدوده قرار میگیرد. افزایش ریسک بر اساس این نمودار به معنای ابتلای قطعی جنین به ناهنجاری نمیباشد بلکه تنها از نظر آماری در بین افراد با ریسک بالا قرار میگیرند و لازم است که به منظور تعیین دقیق ابتلای جنین به ناهنجاری تستهای تکمیل تری مانند آمنیوسنتز و تجزیه کروموزومی قرار انجام گردد.

لازم به ذکر است که این تست در تمام آزمایشگاه های تشخیص طبی ایران در زمانی کوتاه و با هزینه کم بر روی خون مادر انجام میگیرد.

+ نوشته شده در  سه شنبه هفدهم فروردین 1389ساعت 10:3  توسط علیرضا هادی منش  |